Okienka z papieru i kartony monomateriałowe: jak projektować pudła z tektury falistej zdatne do recyklingu zgodnie z PPWR
PPWR nie definiuje opakowań monomateriałowych, ale zdatność do recyklingu czyni warunkiem dla wszystkich opakowań. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2025/40 wszystkie opakowania muszą być zdatne do recyklingu (art. 6 ust. 1), a najwcześniej od 1 stycznia 2030 r. muszą osiągać klasę wydajności recyklingu A, B lub C według kryteriów projektowania z myślą o recyklingu, które Komisja ma przyjąć do 1 stycznia 2028 r. Załącznik II preferuje monomateriały, a papier lub tekturę z okienkami z tworzywa sztucznego zalicza do opakowań wielomateriałowych. Karton z tektury falistej z okienkiem z papieru albo bez okienka, a do tego bez foliowania, pozostaje wyłącznie papierowy. Stan na 13 listopada 2026 r.; informacje ogólne, nie porada prawna.
Czego PPWR wymaga w zakresie zdatności do recyklingu
Rozporządzenie (UE) 2025/40 jest stosowane od 12 sierpnia 2026 r. Poniższe daty podano według stanu na 13 listopada 2026 r.
| Wymóg | Artykuł | Kiedy | Co to oznacza dla kartonu |
|---|---|---|---|
| Wszystkie opakowania wprowadzane do obrotu muszą być zdatne do recyklingu | 6 ust. 1 | Od 12 sierpnia 2026 r., według wytycznych Komisji | Dopóki nie obowiązują kryteria projektowania z myślą o recyklingu, wytyczne odsyłają do dotychczasowej dyrektywy opakowaniowej i norm takich jak EN 13430:2004 |
| Kryteria projektowania z myślą o recyklingu i metoda przypisywania klas dla każdej kategorii opakowań z załącznika II tabela 1 | 6 ust. 4 | Akty delegowane do 1 stycznia 2028 r. | Kartony z tektury falistej należą do opakowań z papieru/tektury (kategoria 2); papier lub tektura z okienkami z tworzywa sztucznego albo laminowane tworzywem sztucznym to opakowanie wielomateriałowe (kategoria 3) |
| Klasy A (co najmniej 95%), B (co najmniej 80%) i C (co najmniej 70%); poniżej 70% opakowanie jest technicznie niezdatne do recyklingu | 6 ust. 3; załącznik II tabela 3 | Klasa C lub lepsza od 1 stycznia 2030 r. lub po 24 miesiącach od aktów delegowanych, zależnie od tego, która data jest późniejsza; klasa A lub B od 1 stycznia 2038 r. | Klasę ocenia się dla jednostki opakowania, łącznie ze zintegrowanymi częściami składowymi, takimi jak wklejone okienko |
| Recykling na dużą skalę: selektywna zbiórka, sortowanie i recykling, przy czym dla materiałów innych niż drewno co najmniej 55% poddaje się recyklingowi na poziomie Unii | 6 ust. 2 lit. b) i ust. 5; 3 ust. 1 pkt 39 | Od 1 stycznia 2035 r. lub pięć lat po aktach wykonawczych (do przyjęcia do 1 stycznia 2030 r.), zależnie od tego, która data jest późniejsza | Ocenia się to dla kategorii opakowań, a nie dla pojedynczego kartonu |
| Opłaty EPR modulowane według klasy wydajności recyklingu | 6 ust. 8 | 18 miesięcy po wejściu w życie aktów delegowanych i wykonawczych | Opłata producenta będzie zależeć od klasy (zob. EPR dla opakowań w sprzedaży internetowej) |
| Dowód w dokumentacji technicznej (załącznik VII); dostawcy przekazują potrzebne informacje | 6 ust. 9; 15 ust. 2 i 3; 16 ust. 1 | Razem z wymaganiami dotyczącymi zdatności do recyklingu; przechowywanie przez 5 lat w przypadku opakowań jednorazowego użytku | Wytwórca (zwykle firma, która zleca wykonanie opakowania pod własną nazwą lub znakiem towarowym) potrzebuje od dostawcy kartonów pełnego wykazu materiałów |
| Zharmonizowana etykieta dotycząca składu materiałowego | 12 ust. 1 | Od 12 sierpnia 2028 r. lub po 24 miesiącach od aktów wykonawczych, zależnie od tego, która data jest późniejsza | Dotyczy opakowań dla handlu elektronicznego, ale nie innych opakowań transportowych |
| Twierdzenia dotyczące ekologiczności w odniesieniu do właściwości regulowanych przez PPWR | 14 | Od 12 sierpnia 2026 r. | Tylko dla właściwości wykraczających poza wymagania minimalne, ze wskazaniem, czy twierdzenie dotyczy całej jednostki, czy jej części |
Aktów delegowanych na podstawie art. 6 ust. 4 ani aktów wykonawczych w sprawie etykiet na podstawie art. 12 ust. 6 i 7, z których te ostatnie miały zostać przyjęte do 12 sierpnia 2026 r., nie znaleźliśmy podczas wyszukiwania w EUR-Lex 13 listopada 2026 r. Dopóki nie ma kryteriów, nikt nie może podać oficjalnej klasy dla kartonu. Wytyczne i FAQ Komisji to jej wykładnia; wiążącej wykładni prawa UE dokonuje tylko Trybunał Sprawiedliwości. Pełny harmonogram znajdziesz w liście kontrolnej PPWR dla kupujących opakowania.
Co oznacza monomateriał w przypadku kartonu z tektury falistej
Rozporządzenie wspomina o monomateriałach tylko w załącznikach: według załącznika II tabela 4 preferowane są monomateriały lub połączenia materiałów, które umożliwiają łatwe rozdzielenie i wysoki uzysk surowców wtórnych. Granicę prawną wyznacza definicja opakowania wielomateriałowego w art. 3 ust. 1 pkt 24: jednostka wykonana z dwóch lub więcej różnych materiałów, których nie da się rozdzielić ręcznie, chyba że jeden z nich stanowi nieistotną część i nie więcej niż 5% całkowitej masy jednostki. Nie wlicza się etykiet, werniksów, farb, farb drukarskich, spoiw i lakierów. Wytyczne Komisji odczytują te 5% jako próg, poniżej którego opakowanie uznaje się za monomateriał.
Zejście poniżej 5% nie przesądza o klasie. Wytyczne branżowe 4evergreen podkreślają, że próg 5% nie jest miarą zdatności do recyklingu, a art. 6 ust. 9 wymaga oceny zintegrowanych części składowych razem z kartonem: żadna część nie może utrudniać recyklingu głównego korpusu opakowania. Część, którą użytkownik musi całkowicie usunąć, jest oddzielną częścią składową (art. 3 ust. 1 pkt 44) i ocenia się ją osobno.
W przypadku świeżych produktów obowiązuje jeszcze jedna zasada: od 1 stycznia 2030 r. załącznik V pkt 2 ogranicza jednorazowe opakowania z tworzyw sztucznych dla mniej niż 1,5 kg pakowanych świeżych owoców i warzyw, z wyłączeniami, które mogą ustanowić państwa członkowskie (art. 25 ust. 1). Według wytycznych Komisji opakowania na bazie papieru z udziałem tworzywa sztucznego powyżej progu 5% podlegają ograniczeniom z załącznika V pkt od 1 do 4. Pojemnik z okienkiem z folii lub wkładką z tworzywa sztucznego zważ z podziałem na poszczególne części składowe.
Porównanie rozwiązań konstrukcyjnych
Tabela porównuje rozporządzenie z dwoma wytycznymi branżowymi: 4evergreen (wersja 4, luty 2026 r.) i FEFCO (2025 r.). Wytyczne nie są prawem, a oficjalne kryteria mogą się od nich różnić.
| Element | PPWR | Wytyczne branżowe | Wariant monomateriałowy |
|---|---|---|---|
| Wklejone okienko z folii z tworzywa sztucznego | Załącznik II tabela 1, kategoria 3; zintegrowana część składowa oceniana razem z kartonem | 4evergreen: unikać trwale przymocowanych okienek, rozważyć cienkie, lekkie i łatwe do oddzielenia; FEFCO: zintegrowane okienka z tworzywa sztucznego są warunkowo kompatybilne | Okienko z papieru, nadrukowane zdjęcie produktu lub brak okienka |
| Foliowanie | Laminowane tworzywem sztucznym papier/tektura to kategoria 3; folia wlicza się do 5% | FEFCO: preferowana jest tektura bez powlekania i bez laminowania, jednostronny laminat z tworzywa sztucznego jest dopuszczalny tylko pod pewnymi warunkami, laminat dwustronny ma niską kompatybilność | Nadruk na warstwie zewnętrznej tektury lub kaszerowanie zadrukowanym arkuszem papieru (zob. kartony kaszerowane) |
| Farby drukarskie i lakier | Nie wliczają się do 5%; parametr w załączniku II tabela 4 | FEFCO: preferowane są farby i lakiery rozpuszczalne w wodzie; utwardzany lakier, konwencjonalny lub UV, ograniczyć do minimum | Druk bez lakieru na całej powierzchni (zob. nadruk na kartonach z tektury falistej) |
| Kleje do okienek i złączy | Nie wliczają się do 5%; parametr w załączniku II tabela 4 | FEFCO ocenia kleje skrobiowe i kleje PVA jako w pełni kompatybilne; obie wytyczne traktują kleje topliwe (hotmelt) o temperaturze mięknienia poniżej 68 °C (DIN EN 1427) jako problem | Uzgodnić klej na etapie projektu |
| Wosk i powłoki barierowe | Parametr w załączniku II tabela 4 | FEFCO: unikać wosku i papierów woskowanych w standardowej papierni | Sprawdzić warianty bez wosku (zob. kartony odporne na wilgoć bez wosku) |
Okienko z papieru, wycięcie czy folia: jak wybrać
- Okienko z papieru. Półprzezroczysty papier, taki jak pergamin szklisty (glassine), sprawia, że karton pozostaje wyłącznie papierowy, ale produkt widać mniej wyraźnie niż przez folię: oceń to na próbce. Produkty tłuste lub wilgotne wymagają próby.
- Bez okienka. Nadrukowane zdjęcie produktu lub zadrukowana wkładka to najprostsze rozwiązanie monomateriałowe.
- Otwarte wycięcie. Bez materiału okienka, ale produkt jest narażony na kurz, a każdy otwór zabiera tekturę ze ścianki: sprawdź wytrzymałość na spiętrzanie (zob. ECT, BCT i wzór McKee).
- Okienko z folii do usunięcia. Tam, gdzie folii nie da się zastąpić, 4evergreen zaleca rozwiązania łatwe do oddzielenia, cienkie i lekkie, z wyraźną instrukcją postępowania z odpadami na opakowaniu.
- Wklejone okienko z folii. Nadal możliwe tam, gdzie potrzebna jest pełna przejrzystość lub wodoodporność, ale wlicza się do oceny całej jednostki.
Jak dziś bada się zdatność do recyklingu
Metoda prawna pojawi się wraz z aktami delegowanymi na podstawie art. 6 ust. 4 lit. b). Do tego czasu przemysł papierniczy stosuje badania laboratoryjne symulujące pracę papierni, głównie laboratoryjną metodę badania zdatności do recyklingu Cepi dla papierni o konwencjonalnym procesie (wersja 3, luty 2025 r.). 4evergreen łączy ją z własnym protokołem oceny, do 2030 r. akceptuje także pozytywne wyniki uzyskane starszymi metodami, takimi jak Aticelca MC501:2019, i zaznacza, że nie ma jeszcze zharmonizowanej ogólnounijnej metody obliczania zdatności do recyklingu zgodnie z PPWR. Wynik dotyczy tylko badanego projektu, więc jeśli planujesz jakiekolwiek twierdzenie na kartonie, zbadaj dokładnie ten projekt.
Twierdzenia i oznakowanie: napisz, z czego jest karton
Art. 6 ust. 1 już teraz czyni zdatność do recyklingu wymaganiem minimalnym dla wszystkich opakowań, a art. 14 dopuszcza twierdzenia dotyczące ekologiczności w odniesieniu do takich właściwości tylko wtedy, gdy wykraczają one poza minimum i wskazują, czy dotyczą całej jednostki, czy jej części. Według FAQ Komisji twierdzenia o zdatności do recyklingu podlegają art. 14; twierdzenia wykraczające poza PPWR podlegają przepisom konsumenckim dyrektywy (UE) 2024/825. Art. 12 ust. 8 zakazuje ponadto wprowadzających w błąd etykiet. Bezpieczniejsza jest informacja o faktach: karton wykonany wyłącznie z tektury można wrzucić do pojemnika na papier. Inne sformułowania sprawdź z doradcą.
Lista kontrolna: o co zapytać dostawcę kartonów
- Wykaz materiałów. Każda część składowa (tektura, okienko, folia, powłoka, klej, taśma, wkładka) z masą i udziałem w całkowitej masie jednostki.
- Funkcja. Jaka folia, laminat, lakier lub powłoka są naprawdę potrzebne i jaka jest alternatywa wyłącznie z papieru?
- Okienko. Materiał, wielkość, sposób mocowania, rodzaj kleju i temperatura mięknienia oraz to, czy użytkownik może je usunąć.
- Nadruk. System farb (wodne, UV), rodzaj lakieru i pokrycie.
- Dane tektury. Włókno z recyklingu czy pierwotne oraz dane środowiskowe producentów tektury do Twojej sprawozdawczości.
- Badania. Laboratoryjne badanie zdatności do recyklingu dokładnie tego projektu (metoda, laboratorium, data) oraz, jeśli wycinasz okienko, badanie wytrzymałości na zgniatanie.
- Dokumentacja. Informacje do Twojej dokumentacji technicznej (art. 16 ust. 1) oraz, w przypadku żywności, deklaracja zgodności.
- Treść na opakowaniu. Co karton będzie komunikował o materiale i postępowaniu z odpadem oraz kto sprawdził to pod kątem art. 14.
Co możemy zrobić
Na zamówienie możemy wykonać lub pozyskać kartony z okienkiem z papieru zamiast folii oraz kartony bez foliowania i bez lakieru; wariant dobieramy i testujemy razem z Tobą. Jeśli produkt tego wymaga, wykonujemy też kartony foliowane i lakierowane. Drukujemy fleksograficznie lub cyfrowo, także w UV, i mamy tekturę z deklaracją zgodności do bezpośredniego kontaktu z żywnością. Możemy pomóc w przeglądzie kartonu pod kątem PPWR (materiały, pusta przestrzeń), przekazać dane środowiskowe tektury od naszych dostawców oraz zorganizować badania opakowań (ściskanie, upadek, symulacja transportu) w laboratorium partnerskim; warunki ustalamy indywidualnie. Nie podajemy z góry klasy wydajności recyklingu. Nakład dobieramy do potrzeb – realizujemy też krótkie serie i prototypy. Jeśli konstrukcja wymaga minimalnej ilości, podajemy ją w wycenie.
Źródła
Rozporządzenie (UE) 2025/40 w EUR-Lex (art. 3, 6, 12, od 14 do 16 i 25, załączniki II, V i VII); wytyczne Komisji dotyczące PPWR (10 czerwca 2026 r.); FAQ Komisji dotyczące PPWR (3 sierpnia 2026 r.); 4evergreen Circularity by Design Guideline (wersja 4, luty 2026 r.); FEFCO Corrugated Packaging Recyclability Guidelines (2025 r.); laboratoryjna metoda badania zdatności do recyklingu Cepi (wersja 3, luty 2025 r.). Przed podjęciem decyzji sprawdź aktualne teksty: aktów delegowanych dotyczących projektowania z myślą o recyklingu 13 listopada 2026 r. nie było jeszcze w EUR-Lex.
Co nam przesłać
Napisz, jaki to produkt, czy ma być widoczny, jakie są wymagania związane z żywnością lub wilgocią oraz jakie są wymiary. Produkujemy kartony na Twoje wymiary. Zapytanie wyślij przez naszą stronę główną.
Najczęstsze pytania
Czy PPWR definiuje opakowania monomateriałowe?
Nie. Rozporządzenie (UE) 2025/40 nie zawiera definicji monomateriału. Definiuje natomiast opakowanie wielomateriałowe: z materiałów, których nie da się rozdzielić ręcznie, chyba że jeden z nich stanowi nie więcej niż 5% całkowitej masy, przy czym nie wlicza się etykiet, werniksów, farb, farb drukarskich, spoiw i lakierów (art. 3 ust. 1 pkt 24). Załącznik II tabela 4 preferuje monomateriały lub połączenia materiałów, które łatwo rozdzielić.
Czy karton z okienkiem z tworzywa sztucznego jest nadal dozwolony?
Tak, PPWR nie zakazuje okienek jako takich. W załączniku II tabela 1 papier z okienkami z tworzywa sztucznego zaliczono do opakowań wielomateriałowych, a najwcześniej od 1 stycznia 2030 r. karton musi osiągnąć klasę A, B lub C według kryteriów, których 13 listopada 2026 r. jeszcze nie opublikowano. Przy opakowaniach na mniej niż 1,5 kg świeżych owoców i warzyw sprawdź też załącznik V pkt 2.
Od kiedy obowiązują klasy wydajności recyklingu A, B i C?
Od 1 stycznia 2030 r. lub po 24 miesiącach od wejścia w życie aktów delegowanych z kryteriami projektowania z myślą o recyklingu, zależnie od tego, która data jest późniejsza (art. 6 ust. 3). Komisja ma przyjąć te akty do 1 stycznia 2028 r. Od 1 stycznia 2038 r. dopuszczalne będą tylko klasy A i B. W ocenie dla jednostki opakowania klasa A oznacza co najmniej 95%, B co najmniej 80%, a C co najmniej 70% (załącznik II tabela 3).
Czy lakier, farba drukarska i klej wliczają się do progu 5%?
Nie do definicji opakowania wielomateriałowego. Mają jednak znaczenie dla klasy: załącznik II tabela 4 wymienia kleje, farby drukarskie i lakiery, bariery i powłoki wśród parametrów kryteriów projektowania z myślą o recyklingu.
Czy okienko z papieru jest tak przejrzyste jak okienko z folii?
Nie. Okienko z papieru, na przykład z pergaminu szklistego (glassine), jest półprzezroczyste, a nie przezroczyste. Oceń je na próbce z własnym produktem, a produkty tłuste lub wilgotne przetestuj w pierwszej kolejności.
Czy mogę napisać na kartonie, że nadaje się do recyklingu?
Najpierw skonsultuj to z doradcą. Art. 14 dopuszcza twierdzenia dotyczące właściwości regulowanych przez PPWR tylko wtedy, gdy wykraczają one poza wymagania minimalne i wskazują, czy dotyczą całej jednostki, czy jej części, a FAQ Komisji obejmuje tym przepisem twierdzenia o zdatności do recyklingu. Bezpieczniej jest podać materiał.
Czy możecie już teraz podać klasę wydajności recyklingu mojego kartonu?
Nie. Metodę oceny i wyrażania klasy określą akty delegowane na podstawie art. 6 ust. 4, których według stanu na 13 listopada 2026 r. nie opublikowano w EUR-Lex. Badanie laboratoryjne według metody branżowej pokazuje, jak zachowuje się jeden konkretny projekt, ale nie jest klasą w rozumieniu przepisów.
Czy możecie wykonać kartony z okienkiem z papieru albo bez folii?
Tak, na zamówienie: możemy wykonać lub pozyskać kartony z okienkiem z papieru zamiast folii oraz kartony bez foliowania i bez lakieru, a wariant testujemy razem z Tobą. Nie obiecujemy z góry klasy wydajności recyklingu.